معمولاً در هر ماه به مدت یک هفته زنان از داخل مهبل خود خونریزی دارند که به این دوره، عادت ماهانه، قاعدگی یا پریود (به معنی دورهٔ زمانی) می*گویند. در فارسی به زن حایض دشتان گفته می شود و اخیرا فرهنگستان از این واژه برای برساختن واژگان دش دشتانی(دیس منوره) و بی دشتانی(آمنوره) بهره برده است.



سیکل قاعدگی یک اصطلاح علمی برای توصیف تغییرات فیزیولوژیکی است که در زنان بارورجهت تولیدمثل جنسی رخ می دهد.قاعدگی فرآیندی است که در آن بافت پوششی رحم ریزش می*کند.این فرآیند به طور طبیعی در دوران جنسی گونه های پستانداران ماده رخ می*دهد.قاعدگی زنان در دوران بارداری و شیردهی متوقف می*شود. |قاعدگی از دوران بلوغ تا زمان یائسگی ادامه می*یابد. مدت خونریزی قاعدگی برای چندروز،معمولا۳-۵روز طول می*کشد،اما بین ۲-۸ روز نیز می*تواند متغیر باشد.هر سیکل قاعدگی به طور متوسط ۲۸ روز طول میکشد، یک سیکل قاعدگی طبیعی بین ۲۱ تا ۳۵ روز متغیر است حجم متوسط خونریزی در هر سیکل ماهانه قاعدگی ۳۵ میلی*لیتر است.ترکیب قاعدگی برای نامیدن جریان قاعدگی صحیحتر به نظر می*رسد اگرچه افراد از اصطلاح خون قاعدگی استفاده می*کنند.در حقیقت ترکیب قاعدگی ازمقداری خون، موکوس سرویکس، ترشحات واژن و بافت اندومتر رحم ساخته شده است.رنگ ترکیب قاعدگی قهوه*ای متمایل به قرمزکمی تیره*تر از رنگ خون است بسیاری از زنان با ریزش بافت پوششی اندومتر رحم، طی قاعدگی مواجه می*شوند. ریزش اندومتر به صودت قطعاتی از بافت رحم که با خون مخلوط است تظاهر می*یابد، اغلب این قطعات بافتی، لخته قاعدگی نامیده می*شود این لخته قاعدگی معمولا در زنانی که جریا ن خون قاعدگی شدیدتری از متوسط نرمال دارند، رخ می*دهد.گاهی لخته قاعدگی اشتباها، سقط زودرس رویان تلقی می*شود.آنزیمی موسوم به پلاسمین که در بافت اندومترحم وجود دارد مانع از تشکیل لخته در ترکیب مایع قاعدگی می*شود. مقدار آهن از دست رفته در هر سیکل قاعدگی نسبتا ناچیز است.در یک مطا لعه زنانی که در سن قبل از دوران یائسگی قرار داشتند و علایم کمبود آهن را نشان می*دادند تحت آندوسکوپی قرار گرفتند ۸۶ درصد از این زنان دچار یک بیماری در دستگاه گوارش بودند و به اشتباه به خونریزی قاعدگی نسبت داده شده بود. اولین تجربه قاعدگی در سن بلوغ منارک نامیده می*شود،متوسط سن بروز منارک ۱۳ سالگی است هر چند که بروزآن می*تواند از ۸ تا ۱۸ سالگی متغیر باشد. دوران قبل از یائسگی به زمانی گفته می*شود که قدرت باروری زنان کاهش می*یابد و دفعات خونریزی قاعدگی به علت فرا رسیدن زمان قاعدگی کاهش می*یابد. یائسگی به زمانی که خونریزی قاعدگی در یک زن به طور کامل متوقف می*شود و دیگر بارور نخواهد شد گفته می*شود، در کشور های غربی ، یائسگی معمولا در اواخر دهه ۴۰ و ۵۰ رخ می*دهد



تجربیات فیزیکی

در بسیاری از زنان تغییرات فیزیکی متعددی در ارتباط با تغییرات طبیعی سطح هورمون*های جنسی طی دوران قاعدگی رخ می دهد.و با انقباضات عضلات رحم(کرامپ قاعدگی)، که در قاعدگی ایجاد می*شود همراه می*شود.زنان ممکن است با احتباس آب،تغییر در فعالیت جنسی،خستگی،دردناک شدن پستان*ها،یا تهوع مواجه شوند.تورم بافت پستانی و احساس ناراحتی در پستان*ها در نتیجه*ی احتباس آب ایجاد می*شودمعمولا این احساسات بسیار خفیف هستند وبسیاری از زنان با تغییرات فیزیکی بسیار کمی در ارتباط با قاعدگی مواجه می*شوند. رژیم سالم،کاهش مصرف نمک،کافئين والکل و برنامه ی ورزشی مرتب در کنترل تغییرات فیزیکی مرتبط با قاعدگی موثر است. معمولا ،از این تغییرات فیزیکی مرتبط با قاعدگی سندرم پیش از قاعدگی یاد می*شود، این احساسات از یک زن به زن دیگر واز یک سیکل تا سیکل دیگر متغیر است.



دردهای شکمی قاعدگی

بسیاری از زنان کرامپ های شکمی دردناک راطی دوران قاعدگی تجربه می*کنند. عضلات رحم و عضلات شکمی اطراف رحم برای بیرون راندن مایع قاعدگی منقبض می*شوداعتقاد بر این است که انقباضات عضلانی رحم با افزایش رها شدن اسید های چرب موسوم به پروستاگلاندین ازبافت پوششی رحم تولید می*شود این کرامپ دسیمنوره اولیه یا دردهای قاعدگی نامیده می*شود دیسمنوره ی اولیه معمولاطی یک تا دو سال اول زندگی رخ می*دهدو ممکن است تا دوران یائسگی ادامه یابداما در بسیاری از زنان بتدریج علایم دیسمنوره بعداز اواسط ۲۰ سالگی فروکش نماید.گاهی علایم دیسمنوره در زنان ناتوان کننده است و علت این که چرا در بعضی این علایم وجود دارد و در بعضی وجود ندارد نا مشخص است نشانه های شدید شامل درد انتشار یابنده به هیپ ،پشت و ران , تهوع و اسهال یا یبوست مکرر است.درمان بر روی افزایش پروستاگلندین با تجویزداروهای ضد پروستاگلندین ها ویا ضد بارداری متمرکز است داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی شامل ایبوپروفن وناپروکسن ممکن است علایم را سرکوب کند.



تجربیات روانی

بعضی از زنان اختلالات روانی را طی قاعدگی تجربه می*کنند این اختلالات از تحریک پذیری تا خستگی یا گریه کردن متغیر است.



خونریزی غیرطبیعی رحم

یک دوره قاعدگی طبیعی در یک خانم در سن باروری شامل حدود ۲۸ روز است که در ۷-۳ روز آن خونریزی مختصری به اندازه ۸۰-۲۰ میلی لیتر رخ می*دهد. خونریزی غیرطبیعی رحم وقتی است که الگوی فوق از نظر مدت یا مقدار خونریزی تغییر کند. انواع خونریزی غیرطبیعی رحم بسیار متنوع*اند مانند ۱. پلی منوره که دوره قاعدگی کمتر از بیست و یک روز است. ۲. اولیگومنوره که دوره قاعدگی بیشتر از سی و پنج روز است. ۳. هایپرمنوره که میزان خونریزی بیش از هفت روز است. ۴. متروراژی که خونریزی نامنظم است. ۵. منوراژی که حجم خونریزی بیش از هشتاد میلی لیتر است. علل این مشکلات نیز متنوع است از جمله عفونت، آی*یودی، استرس، کیست تخمدان، سوءتغذیه، بدخیمی، اختلالات هورمونی، مصرف دارو و حاملگی.



موارد جاذب خون قاعدگی

بسیاری از زنان از موارد متعددی برای جذب خونریزی استفاده می*کنند. شامل نوار بهداشتی، تامپون، فنجان قاعدگی، انواع پدها و حوله استفاده کرد.



سیکل قاعدگی

سیکل قاعدگی جهت حفظ باروری در زنان و تحت کنترل سیستم اندوکرین ایجاد می شود. این سیکل به سه مرحله تقسیم می شود

  1. مرحله یا فاز فولیکولر
  2. مرحله یا فاز اوولاسیون یا تخمکگذاری
  3. مرحله یا فاز لوتِئال

اگرجه بعضی منابع تقسیم بندی دیگری دارند

  1. فاز قاعدگی یا خونریزی
  2. فاز تکثیری یا پرولیفراتیو
  3. فاز ترشحی

هر سیکل قاعدگی از اولین روز شروع خونریزی قاعدگی شروع می شود. روش های هورمونی جلوگیری از بارداری با تغییر در سطح هورمون های بدن از بارداری جلوگیری می کنند.



فاز خونریزی یا قاعدگی

به این فاز قاعدگی، پرید، منس نیز می گویند. بروز خونریزی قاعدگی نشانه حامله نبودن یک زن است. اگرچه این علامت خیلی قابل اعتماد نیست، از آنجایی که بعضی از علل، منجر به خونریزی در دوران بارداری می شوند.
عادت ماهانه زنان تقریبا هر ۲۸ روز یکبار رخ می*دهد. البته ممکن است خصوصیات قاعدگی از جمله طول دوره ماهانه، مقدار خونریزی و شدت آن از زنی تا زن دیگر متفاوت باشد و خونریزی ماهانه خفیف یا شدید، دردناک یا بدون درد، طولانی یا کوتاه باشد. به طور میانگین در بیشتر زنان خونریزی ماهانه ۵ تا ۷ روز طول می*کشد و در کل ۶۰ تا ۲۵۰ میلی*لیتر (معادل ۴ قاشق غذاخوری تا حدود یک فنجان) خون در این مدت از دست می*رود. ]
در این دوران نزدیکی توصیه نمی*شود. بعد از دوران بارداری سیکل تخمک گذاری یا قاعدگی برای مدتی به هم می*ریزد.



فاز فولیکولر

این فاز، فاز تکثیری نیز نامیده می شود. ازآنجایی که یک هورمون باعث افزایش ضخامت و رشد دیواره رحم می شودبه این فاز، فاز تکثیری می گویند. با افزایش هورمون اف اس اچ(به انگلیسی: FSH) طی روزهای اول سیکل، تعداد کمی از فولیکولهای تخمدانی تحریک می شوند.این فولیکول ها در همان بدو تولد به صورت خاموش، وجود دارند. در هر سیکل قاعدگی، ای فولیکولها برای غالب شدن، باهم رقابت می کنند، تحت تاثیر چندین هورمون، رشد همه این فولیکولها بجز یکی از آنها متوقف می شود در حالی که فولیکول غالب شروع به رشد و بالغ شدن می کند این فولیکول، فولیکول گراف نام دارد. زمانی که فولیکول ها بالغ می شوند مقادیر زیادی از استرادیول،نوعی استروژن، ترشح می کنند. استروژن ها شروع به تشکیل یک لایه جدید در اندومتر رحم می کنند. استروژن نیز باعث تحریک کریپت ها در سرویکس رحم می شوند تا موکوس بارور سرویکس را تولید کنند.